Құмды мысық немесе Қазақстанның шөл мысығы — жабайы туыстарының ішінде, бәлкім, ең ұсағы, оның дене ұзындығы 65—90 см, оның 40 %-ын құйрық алады, шоқтығының биіктігі небәрі 24—30 см; ересек еркектерінің салмағы 2-ден 4 кг-ға дейін, ұрғашылары ұсақтау. Бүкіл денесінде, бәлкім, басы ерекшеленеді — басы үлкен әрі жалпақ, басылыңқы, бет түгі бар. Құлақтары 
өте үлкен әрі жалпақ, шашақсыз. Көздері сары. Аяқтары қысқа, мықты. Табандарын ыстық құмнан күюден қорғайтын қатты түк жауып тұрады. Жүні қалың әрі жұмсақ, түсі құм түстен ашық сұрға дейін өзгеріп отырады. Арқасы мен құйрығында қоюлау, сұр-қоңыр жолақтар бар. Бас пен аяқтағы өрнек қоюлау әрі айқынырақ. Құйрығының ұшы қаралау немесе қара. Кеудесі мен иегі түсі ашықтау. Құмды мысық негізінен Қызылқұм шөлінде мекендейді әрі Каспий маңы ойпатының құмды бархандарында кездеседі. Ол — жақсы аңшы, оның олжасы негізінен тышқан тәрізді кеміргіштер мен ұсақ құстар болады, рептилиялар мен жәндіктерді сирегірек жейді.
Қызығы сол — бұл мысықты жылан аулаушы деп атауға болады, өйткені ол жыланды, әсіресе мүйізді құм сұр жыланын белсенді әрі сәтті аулайды. Басына жылдам соққылар беріп, ол жыланды есінен тандырады, содан кейін мойнынан тістеп өлтіреді. Мысық тиімділігімен де ерекшеленеді, мәселен, ірі олжасын кейінірек оралып 
қоректену үшін көбіне құмға көміп тастайды. Шөл мысығы ұзақ уақыт сусыз жүре алады. Негізінен түнде аулайды, бірақ суық мезгілде — күндіз де. Мамырда күшіктердің тобын көруге болады, олардың саны кейде 8-ге дейін жетеді, олар жыл аяғында ересектердің салмағына жетеді. Көбею маусымында мысықтар күйлі ұрғашыларды еліктіруге тырысып, қатты «үреді». Мысық тамақ іздеп қозғалғанда өзін өте қызық ұстайды: ол төмен, еңбектегендей жүгіріп-жүгіріп қозғалады, бұл ретте қысқа қашықтықта сағатына 40 км-ге дейін жылдамдық дамыта алады. Мысықтың есту қабілеті жақсы дамыған әрі оған олжаны да, жауларын да естуге көмектеседі. Оның жауларына жыландар, жыртқыш құстар, шибөрілер мен жабайы иттер жатады.
Тұтқында мысықтар адамға өте тез үйренеді, әрине, бұл күшіктер туралы айтылып отыр. Бірақ олардың мінез-құлқы үй мысықтарынан өзгеше әрі өздеріне көбірек көңіл бөлуді талап етеді. Күшікті қолдан тамақтандыру керек, ол сізге үйреніп, сізді өз өмірінің ажырамас бөлігі деп санауы үшін, әрі күшік сіздің қасыңызда болуыңыз ол үшін қауіпсіз екенін білуі тиіс. Ешбір 
жағдайда мысыққа айқайлауға немесе ұруға болмайды. Мысықтар өте ақылды әрі оларға сүйіспеншілік пен сабыр көрсетсеңіз, өздерінен не қалайтынын оңай түсінеді. Мысалы, жаза ретінде мысықты бөлмеде жалғыз қамап қою жеткілікті болады. Құмды мысықты кез келген күшік сияқты кішкентайынан дәретханаға үйрету керек. Сондай-ақ мысықпен қолмен немесе аяқпен ойнамаған жөн, ол үшін арнайы ойыншықтарды пайдаланыңыз, үйіңізде әйтеуір жабайы күшік бар екенін ұмытпаңыз. Мысық туралы қамқорлыққа, әдетте, мысық еркелеп әрі сүйіспеншілікпен жауап береді; күшікті тәрбиелеуге бүкіл отбасы қатысқаны маңызды, өйткені мысық сізді өз тобы деп санайды. Тұтқында мысықтың өмір сүру ұзақтығы орта есеппен 13 жылға жетеді.